Ср07172019

Last updateПт, 05 Июль 2019 3pm

Матолиби тоза :
YJ Title Ticker - модуль joomla Joomla

ТИБ

ЭМГУЗАРОНӢ: НАТИҶАИ ХУБ ДОРАД

Тадқиқоти олимони соҳаи тандурустӣ тасдиқ кардаанд, ки чи қадаре,  масунияти (иммунитети) одам баланд бошад, ҳамон қадар қувваи ҷисмонии он хуб мегардад. Иммунитет, ин ҳифзи вазифавии бадан мебошад. Одаме, ки иммунитет надорад, дар ҳаёти зиндагӣ корношоям ба ҳисоб меравад. Аз ин хотир, иммунитет боигарии бебаҳост, агар бадан дорои он бошад. Аз ҳамин сабаб ҳама вақт мебояд дар давраи наврасии кӯдакон ба онҳо эмгузаронӣ карда шавад. Бо шарофати иммунизатсия организми кӯдак ба касалиҳои сироятӣ мубориза бурда, ғалаба мекунад. Вале чӣ тавре мушоҳидаҳо нишон медиҳанд, ҳастанд нафароне, ки бо хоҳиши худашон нею маҷбуран ба назди духтурон барои эмгузаронӣ меоянд. Баъзе волидон аз эмгузаронии кӯдакони худ даст мекашанд ва барои пешгирии бемориҳои сирояткунанда кореро анҷом намедиҳанд.  Ҳангоми бемор шудани кӯдакон  ва дар беморхона бистарӣ шудани тифлашон мекӯшанд, ки кӯдакашон шифо ёбад. Вале на ҳама вақт духтурон қудрати табобати беморро доранд. Чунин бемасъулиятии волидон ба он оварда мерасонад, ки фарзандони онҳо азоби маъюбӣ мекашанд.

Бояд гуфт, ки дар Тоҷикистони мо эмгузаронӣ ройгон аст, ҳол он ки дар дигар мамлакатҳои тараққикарда барои эмгузаронӣ волидон маблағи калон сарф мекунанд. Дар баъзе давлатҳо бошад, аз сабаби нагузаронидани эмкунӣ кӯдакон ба бемориҳои «кузоз» ва «гулизиндонак» дучор гардида мефавтанд. Хушбахтона, дар Тоҷикистон мо, ки сари вақт ба кӯдакон эгузорӣ бурда мешавад, чунин касалиҳо ба қайд гирифта намешаванд.

Мебояд, ки ҳамаи мо ба ақли солим фарзандони худро сари вақт эмгузаронӣ кунем, то ба чунин бемориҳои марговар мубтало нагарданд.

ЧАГАЛДАК (ПИРОЖКӢ) Ё ЗАҲР?!

Ҳамчун мутахассиси соҳаи гигиенаи хӯрокаи Маркази назорати давлатии санитарию эпидемиологӣ равиши имрӯзаи кори  соҳибкорон ва кормандони нуқтаҳои хӯроквории «тезтайёр»-и маркази ноҳияро боиси таассуфу ғайриқаноатбахш меҳисобам.

Ба муассисаҳои хӯрока танҳо он нафароне ба кор роҳ дода бояд шаванд, ки аз муоинаи духтурони силшинос, бемориҳои сироятии рӯда, бемориҳои чирковари пӯст, намлат (экзема), кӯра (трахома), хоришак (чессотка), илтиҳоби римноки пардаҳои луобии бинӣ ва дигар табибон гузашта бошанд. Аммо дар аксар чунин нуқтаҳо  нафароне фаъолият менамоянд, ки аз муоинаи тиббӣ нагузашта ба одитарин қоидаҳои гигиенаи шахсӣ риоя намекунанд.

Таъкидан мегӯем: равғане, ки ба мақсади пухтупази чагалдак (пирожкӣ) истифода бурда мешавад, танҳо 2 ё 3 маротиба доғ карда шавад. Аммо кормандони ин нуқтаҳо то қатраи охирин равғанро доғ намуда, чагалдак (пирожкӣ) мепазанд, ки ин равған ба заҳр мубаддал мегардад. Ҳангоми оксидшавӣ дар онҳо атсидҳои чарбии хурдмолекулярӣ, радикалҳои перексии ниҳоят фаъол, ҳидроперекисҳо, эпоксидҳо ва дигар моддаҳои заҳрнок ҳосил менамояд, дар давраи оксидшавӣ, инчунин маҳсулоти хурдмолекулярии фосидшавӣ, алдегидҳо, кетонҳо, атсидҳо ҳосил мешаванд, ки талхтаъмии чарб ва бӯи бади онро кас ҳис менамояд. Ва мо чагалдак (пирожкӣ) не, балки заҳр истеъмол менамоем. Ба ҳамдиёрон тавсия медиҳем, ки аз нуқтаҳои тезтайёре хӯрок истеъмол намоянд, ки онҳо қоидаҳои гигиенӣ ва тозагиро ба роҳ мондаанд.

ЗАРДПАРВИНҲОИ ВИРУСӢ

Дар байни одамон гурӯҳи бемориҳои хосе мавҷуд аст, ки дорои аломатҳои муайяну алоҳида буда, ба вайроншавии ҳуҷайраҳои ҷигар оварда мерасонад. Хатари дигари бемориҳое, аз қабили  мононуклеози сироятӣ, сирояти ситомегаловирусӣ, таби зард, ки оқибат ба гепатит оварда мерасонанд, ба ин номгӯй дохил намешаванд. Зардпарвинҳо ба таври васеъ дар курраи замин ба қайд гирифта мешаванд. Барангезандаи онҳо вирус ба ҳисоб рафта, ҳаёти муфтхӯриро мегузаронанд, ба оилаҳои гуногун дохил мешаванд ва бо воситаҳои гуногун мегузаранд, аз ҷумла ба воситаи даҳону наҷосат (А- Е), алоқаи ҷинсӣ, ё ин ки сунъӣ бо хун (В, С, Д, G). Онҳо ягона гурӯҳеанд, ки аломатҳои хоси пайдоиш ва ба анҷом расиданро доранд. Давраҳои амалкунандагии гуногун доранд ва ниҳонӣ аз 7 то  180 рӯз давом мекунанд. Дар ин давра низ сироятёфта ба ҳисоб рафта, дар паҳн кардани беморӣ роли худро мебозанд. Баъди беморӣ имунитети ҳаётии намудӣ  пайдо мешавад.

Ин вирусҳо бо хусусиятҳои пайдоишии худ ба гурӯҳҳои гепатити А (ГА), гепатити В (ГВ), гепатити С (ГС), гепатити Д (ГД), гепатити Е (ГЕ), гепатити G (Г G ) номаълум ҷудо мешаванд. Дараҷаҳои сабуку миёна ва вазнин ба қайд гирифта мешаванд. Беморон асосан табобат ёфта солим мегарданд. Айни ҳол бемории зардпарвини “В”дар ноҳия мардумро дар ташвиш андохтааст ва мардум ба маслиҳати мутахассисон эҳтиёҷ пайдо кардаанд. Ин зардпарвин аз дигар зардпарвинҳо бо хусусиятҳои дараҷанокии худ қариб, ки фарқ намекунад. Лекин савияи пасти дониши аҳолӣ дар байни мардум проблемаҳои гуногунро ба амал меорад ва сабаби нофаҳмию паҳншавии беморӣ мегардад.

Мардуми тоҷик умуман, меҳмонавоз, дилкушод, ботамкин ва раҳмдил мебошанд. Чунин рафтор беҳтарин сифатҳоро муайян кунад ҳам, дар ҳолатҳои дигар сабаби паҳн гаштани ин беморӣ мегардад, аз ҷумла пешниҳоди асбобҳои ришу  нохунгирӣ ва сартарошии шахсӣ ба меҳмон, сачоқу либосҳои таг. Аз куҷо медонем, ки меҳмон чӣ беморӣ дорад.

Ягона чораҳое, ки дар солимгардонӣ ва паҳн нашудани ин беморӣ лозим мешавад, ин таъмини гигиенаи шахсӣ (асбобҳои ришгирии алоҳида, дандоншӯяк, кайчӣ, ҷиҳози тагпӯш ва ҷои хоб), гигиенаи умумӣ мебошад. Истифодаи сӯзандоруҳо,  сӯзанҳои яккарата ва системаи чакак барои хунгузаронӣ ва дигар эҳтиёҷотҳои тиббӣ, тамизгардонии асбобҳои тиббӣ, маникюрию педикюрӣ, суннатигардонӣ, бо ёрии сӯзан гузаронидани нақшҳо, сӯрох кардани гӯшҳо, холмонӣ,  муҳофизати шахсии кормандони тиббӣ дар вақти хунгузаронӣ), ташвиқоту таблиғот дар байни аҳолӣ нисбати нашъамандон, таъмини гигиенаи узвҳои таносул пеш аз алоқаи  ҷинсӣ низ роҳҳои солимгардонӣ ва паҳн нашудани ин беморӣ дар байни аҳолӣ мебошад. Яке аз роҳҳои хубтарину муфид барои никоҳшавандаҳо (арӯсу домод) ва муҳоҷирони меҳнатӣ, ин сари вақт гузаштан аз муоинаи тиббӣ мебошад. Муоинаи тиббии ҳатмӣ барои никоҳшавандаҳо дар асоси супориши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон  ройгон таъмин карда мешавад.

Барои  солимгардонии миллат ҳама чораҳо андешида мешаванд. Аз соли 1999 дар байни навзодон маъракаи эмгузаронӣ нисбати зардпарвини “В “гузаронида мешавад ва аз эҳтимол дур нест, ки барои болиғон низ дар солҳои наздик ташкил карда шавад. Ҳоло ин ваксина дар шабакаҳои дорухонаҳои давлатӣ дар фурӯш  барои болиғон ҷой дорад.

А. Г ЗАРДОВ, директори Маркази пешгирӣ ва мубориза бар зидди вируси норасоии масунияти одам, духтури эпидемиологии дараҷаи олӣ.

ДАСТАТОН ДАРДРО НАБИНАД, ВОРИСОНИ СИНО

Беш аз як ҳафта мешавад, ки падарам дар шуъбаи бемориҳои сироятии беморхонаи марказии ноҳия таҳти доруву дармони табибони ҳозиқ қарор дорад. Ростӣ, мо аз хизматрасониҳои кормандони ин шуъба самимона розӣ ҳастем. Муносибати табибону хоҳарони шафқат хело хуб аст.

Муносибати меҳрубонона, лафзи ширини хоҳарони шафқати шуъбаи бемориҳои сироятии беморхона аз ҳазорон доруву дармон болотару волотар аст.

Мудири  шуъбаи бемориҳои сироятӣ Беҳрӯз Пиров хоксор ва дар кори худ содиқ будааст. Тӯли қариб панҷ сол мешавад, ки ӯ дар шуъбаи бемориҳои сироятӣ кор ва фаъолият дорад.  Соли 2017 ӯро ба вазифаи мудири шуъбаи бемориҳои сироятӣ таъйин намуданд.

Имрӯз шуъбаи мазкур яке аз шуъбаҳои беҳтарини беморхонаи марказии ноҳия ба шумор меравад.

Ман аз номи ҳамаи беморони шуъбаи бемориҳои сироятӣ ба воситаи рӯзномаи дӯстдоштаам «Набзи Файзобод» миннатдории худамро ба сардухтури беморхона Суҳроб Ҷобиров, ба мудири шуъбаи бемориҳои сироятӣ Беҳрӯз Пиров, ба хоҳари калони шафқат Марям Бақоева ва ба кулли кормандони ин шуъба мерасонам.

ДУ НОМЗАДИ ИЛМ АЗ ЯК ОИЛА

Дар арафаи иди 26-солагии Истиқлолияти давлатии Тоҷикистон зиёд гардидани сафи як нафар номзади илм аз ҷумлаи фарзандони диёр боиси ифтихору фараҳмандист. Дастпарвари муассисаи таҳсилоти миёнаи умумии рақами 6 Тилло Зубайдов рисолаи номзадии худро дар мавзӯи «Носурҳои мураккаби қисми чорбанду думғозаи сутунмуҳра» таҳти роҳбарии доктори илмҳои тиб, профессор М.К.Гулов, дар намояндагӣ аз Федератсияи Россия Л.А.Благодарный – доктори илмҳои тиб, профессори Академияи тибби Вазорати тандурустии Федератсияи Россия, А.М.Мадаминов-профессори университети Россия-Славянии ба номи Б.Н.Елсини Ҷумҳурии Қирғизистон бомуваффақият ҳимоя намуда, номзади илми тиб гардид.

Тилло Зубайдов ДДТТ ба номи Абӯалӣ ибни Сино, курси интернатураро дар кафедраи ҷарроҳии Маркази миллии тиббии ҶТ, шуъбаи бемориҳои ҷарроҳӣ ва садамаҳои пайваста, бо ихтисоси ҷарроҳ, ординатураи  клиникиро дар Беморхонаи клиникии шаҳрии Ёрии таъҷилӣ бо дипломҳои сурх хатм намудааст.  Фаъолияти меҳнатиашро ин ҷарроҳи ҷавон дар МСД Гулистони ноҳияи Рӯдакӣ оғоз намуда, баъдтар дар ин дармонгоҳ вазифаи сардухтуриро адо менамуд. Аз соли 2013 то инҷониб дар беморхонаи марказии ноҳияи Рӯдакӣ дар вазифаи менеҷер оид ба корҳои табобатӣ фаъолияти меҳнатиашро идома дода истодааст. Ҳамзамон солҳои 2010-2014 аспирантураро дар кафедраи ҷарроҳии умумии №1 БКШ №5 хатм намуда, аз паи навиштани рисолаи номзадӣ гардид.

Тилло Зубайдов зиёда аз 68 адад мақолаҳои илмӣ ҷиҳати проблемаҳои назария ва амалияи тибби муосир навиштааст, ки 4 мақолаи он  дар маҷаллаҳои комиссияи олии аттестатсионии Федеретсияи Россия нашр гардидааст. Баромадҳои ӯ дар  конференсияҳои байналмилалӣ доир ба мавзӯи рисолаи номзадиаш боиси таваҷҷуҳи зиёди донишмандони соҳаи тиб гардидааст. Инчунин оиди ташхис, тасниф, табобати мавзӯи бемории рисолаи номзадиаш шаш пешниҳоди ихтироъкорӣ ва навгонӣ намудааст.

Воқеан аз ҳашт нафар бародарони ин оила чор нафарашон пайи касби ҳифзи саломатӣ – беҳтарин неъмати зиндагӣ барои инсонро интихоб намудаанд. Ва ду нафарашон аллакай номзади илми тиббанд. Бародарбузургаш – Рустам Зубайдов, ки айни замон муаллими калони ДДТТ мебошад, соли 2010 дар шаҳри Москва дар мавзӯи «Сактаи дил, кардиомиопатияҳо, фишорбаландӣ, бемориҳои  қабзии дил» рисолаи номзадӣ ҳимоя намудааст.

Олими ҷавон, Аълочии тандурустии ҶТ Тилло Зубайдовро бо шарафи бузург - номзади илми тиб гардиданаш муборакбод намуда, дар фатҳи қуллаҳои боз ҳам баланди илми тиб барояш барор мехоҳем.

Т. МУНАВВАРА.

ҲОРӢ ВА ПЕШГИРИИ ОН

МАСЛИҲАТИ МУТАХАССИС

Ҳорӣ бемории шадиди вирусии ҳайвонот ва одамизот буда бо вайроншавии системаи асаби марказӣ гузашта, ба марг оварда мерасонад.

Ангезандаи ин беморӣ  2 намуд мешавад, яке ёбоӣ, ки   дар табиат давр мезанад, дигараш ҳамроҳшуда (дар одам ва ҳайвонот). Берун аз бадани ҳайвон дар шароити муқарарӣ зиндагӣ карда наметавонад.

Дар маҳлули глисерин бошад то 90 рӯз зиндагӣ мекунад. Дар хунукӣ тобовар, дар бадани заргӯш ва  дигар хояндаҳо афзоиш меёбад. Дар шароити лабараторӣ кишт намешавад. Дар температураи 60 С нест мешавад-дар 5 дақиқа, дар ҷушонидан дар 2 дақиқа, аз таъсири маводҳои химиявӣ тез нобуд мешавад.  Манбаи асосии вирус-ҳайвонҳои ваҳшӣ ба ҳисоб мераванд (гург, рубоҳ, шағол) баъд муши парвоз ва дигар хунмакҳо.

Ғайр аз ин ҳорӣ  дар миёни  ҳайвонҳои хонагӣ (чорвои калони шохдор, моли майда, асп,хар,шутур, хук, саг, гурба ва ғайра) низ дучор мешавад.   Инсон  дар 80-90 фоизи  ҳолатҳо аз сагҳо зарар мебинад   Одами бемор моҳияти эпидемиологӣ надорад, манбаи беморӣ шуда наметавонад. Ҳайвоноти бемор бошанд дар охири давраи пинҳонӣ ангезандаро (вирусро) бо вобастаи оби даҳон ба берун (ба табиат) мебароранд, аз ҷумла: дар давраи беморӣ то вақти фавтидан.

Барангезанда (вирус) аз ҳайвони бемор дар натиҷаи газидан, луобигардонии пусти ярадор, захмдор ё луобии узвҳо дар вақти пуст кардани ҷасади аз ин беморӣ фавтида (ҳайвонҳои ваҳшӣ ва хонагӣ). Гоҳ-гоҳ дар фасли тобистону тирамоҳ (корҳои саҳроӣ) дар байни мардуми деҳот, бемори ба қайд гирифта мешавад.

Барои пешгирии беморӣ чорабиниҳои зеринро  амалӣ кардан зарур аст: 

а) Нобуд кардани ҳайвонҳои ваҳшӣ, сагҳо. Аз он ҷумла ҳайвонҳои гумонбар ба ҳорӣ ва ҳайвонҳои ҷабрдида аз ҳайвонҳои бемории ҳорӣ дар чоҳи беккари гуронидани онҳо.

б)  Эмгузаронии ҳайвонҳои хонагӣ. Алоҳида нигоҳ доштани ҳайвонҳое, ки одам ҷабр дидааст. Ба муҳлати 10 рӯз зери назорати    бойтор қарор додани онҳо. Ҳайвонҳое, ки баъди газидани  ҳайвони ҳорӣ ҷабр дидаанд   ҳатман бояд эм гиранд.

в) Бо шаҳодатномаи саломати таъмин намудани ҳайвонҳои бемаҳсули хонаги (саг, асп, хар, гурба) аз тарафи бойторон (РНДБ).

Мардуми ҷабрдида, луобгардонда шуда, харошидашуда (захмдоршуда), ё ин, ки ҳайвони гумонбар зарардида, баъди ёрии аввалин додан ба зидди кузоз эм гузаронида мешаванд, нисбати бемории ҳорӣ аз рӯи дастурамали ҷойдошта ба таври шартӣ ё ғайришартӣ эм гузаронида мешаванд, ҳамзамон  гаммаглабулини зидди ҳорӣ низ, шахсони зарардида то муайян шудани ҳолати саломатии ҳайвони гумонбар ба  таври шарти 3-эми ваксинаи антираби, ё ҳолати вазнин заҳролудшавӣ (дараҷаи вазнин) гаммаглабулини антирабӣ гузаронида мешаванд. Дар ҳолати баъди 10 – рӯз пайдо шудани аломатҳои беморӣ дар ҳайвон табобатро ба таври ғайришартӣ давом медиҳанд. Дар ҳолати солим мондани ҳайвон табобат қатъ гардонида мешавад.

Ҳатман чорабиниҳои оммафаҳмонӣ нисбати муайян сохтани шумораи ҷабрдидагон ва сари вақт муроҷиат кардани онҳо бояд гузаронида шаванд.

С.ЯТИМОВ, духтури

эпидемиолог

АЗ БЕМОРИИ СУРХЧА КӮДАКОНРО ЭҲТИЁТ КУНЕД

Бемории сурхча шадиди сироятӣ буда, ба он ҳароратбаландии шадид, илтиҳоби роҳҳои нафас, сулфа, сурхшавӣ ва ашкрезӣ аз чашмон ва пайдоиши доначаҳои сурх  хос аст.

Подробнее...

СИРОЯТЁБӢ АЗ ЗАҲРОЛУДШАВИИ ҒИЗО

Гурӯҳи калони бемориҳои шадиди сироятӣ аз истифодаи маводҳои хӯрокаи сироятшуда сар мезананд. Микробҳои зараровар дар фасли гармии сол дар таркиби хӯрок ва меваҷот афзоиш ёфта, ғизое, ки онро истифода мебарем, заҳролуд месозанд.  Истифодаи чунин хӯроквориҳо ба чунин бемориҳо, аз қабили бемориҳои дарунравии меъдавию рӯдавӣ бо заҳролудшавии бадани инсон оварда мерасонад.

Онҳо ҳамчун бемориҳои васеъпаҳншавандаи барои одам хос дар ҳама гӯшаю канори кураи замин вомехӯранд. Ин ангезандаҳо бо таъсири омилҳои таббиӣ тобовар мебошанд.

Одами сироятёфта ва ҳайвони бемор дар паҳн кардани беморӣ ва ифлос шудани муҳити атроф роли асосиро мебозанд. Риоя нашудани тарзи нигоҳдории хӯрокаҳои тезвайроншаванда, ба монанди маводҳои ширӣ, гӯшти қиммакардашуда, ҳасиб, қаннодӣ – торту рулетҳои гуногун, обҳои ташнашикан, яхмос макони афзоиши микробҳо ба ҳисоб рафта, сабаби сар задани бемориҳо мегарданд. Нисбати маводҳои полезию мевагӣ бошад, сабаби асосӣ дар пайдоиши заҳролудшавии сохти таркибии онҳо, истифодаи аз меъёр зиёди нитратҳо мебошад. Истифодаи чунин меваҳо сабаби бемории дарунравӣ мешаванд.

Аз ин хотир таъкид мекунем, ки ҳангоми харидани меваҳо харидорон аз соҳибони  дӯконҳои фурӯши маводҳои хӯрока сертификати сифатро талаб намоянд.

ДУРУСТИИ САНИТАРӢ-АСОСИ ТАНДУРУСТӢ

Маркази назорати давлатии санитарӣ-эпидемиологии ноҳияро кафили сиҳатии сокинони ноҳия ном барем, хато намешавад. Ин хадамот қисми таркибии муассисаҳои тандурустии мавҷуда буда, самти фаъолияташ ба беҳбудии саломатии инсон равона мебошад.

Подробнее...